Yas Tutma Sürecinin 5 Evresi Nedir?

Yas, sevdiğimiz birinin kaybı, bir ilişkinin bitişi veya herhangi bir diğer önemli kaybın ardından hissettiğimiz doğal bir tepkidir. İnsanlar bu kayıplara karşı farklı tepkiler verirler, ancak genellikle yas tutma süreci beş evreden oluşur. Bu evreler, Amerikalı psikolog Elizabeth Kubler-Ross tarafından tanımlanmıştır ve genellikle “yas süreci evreleri” veya “Kubler-Ross modeli” olarak bilinir.

  1. İnkâr evresi: İlk şokun etkisi altında olan kişi, gerçekliği kabul etmekte zorlanır ve olup bitenlerin doğru olamayacağını düşünebilir. Kişi, hissettiği acıyı azaltmak için genellikle olayın gerçekliğini kabul etmeyi reddeder.
  2. Öfke evresi: Kişi, gerçekliği kabul ettiğinde, genellikle öfke ve kızgınlık hisseder. Bu öfke, kayıp hakkında “Neden ben?” veya “Bu haksızlık!” gibi sorular sormaya ve başkalarını veya hatta kendisini suçlamaya neden olabilir.
  3. Pazarlık etme evresi: Kişi, kaybın nedenlerini veya sonuçlarını değiştirebileceğine dair bir umutla bir anlaşma yapmaya çalışabilir. Bu evrede, kişi genellikle Tanrı’ya, evrene veya başka bir şeye dua etmeye veya bir şeyleri feda etmeye çalışır.
  4. Depresyon evresi: Kişi, kaybın gerçekliğini kabul ettiğinde, genellikle bir depresyon dönemi geçirir. Kişi kendini üzgün, yalnız, çaresiz veya umutsuz hissedebilir. Bu evrede, kişi acıyı hissetmeye başlar ve kaybın etkileriyle yüzleşir.
  5. Kabul evresi: Kişi, kaybın gerçekliğini tam olarak kabul eder ve onunla yüzleşir. Kişi, kaybın ardından yeniden hayata devam etmek için bir yol bulur ve yeni bir normale adapte olur. Kabul etme evresi, acının sona erdiği anlamına gelmez, ancak kişinin hayatına devam etmek için yolu bulduğu anlamına gelir.

Kubler-Ross modeli, yas sürecinin herkes için farklı olduğunu ve kişinin yaşına, kültürüne ve yaşadığı kayba bağlı olarak değişebileceğini kabul eder. Bu nedenle, yas tutma süreci, bir kişiden diğerine farklılık gösterir ve herhangi bir sıraya bağlı kalmaz. Ancak, Kubler-Ross modeli, yas tutma sürecinin genel bir çerçevesini çizer.

Ek olarak, yas tutma sürecinin sadece bir kez yaşanmadığını ve aynı kişinin farklı kayıplar karşısında farklı tepkiler verebileceğini de belirtir. Örneğin, bir kişi bir arkadaşını kaybetmekle karşılaştığında yas sürecinde farklı bir tepki verebilirken, aynı kişi bir ebeveynini kaybettiğinde farklı bir tepki verebilir. Ayrıca, bazı uzmanlar yas sürecinin beş evresi yerine farklı sayılarda evreler olduğunu ve herkesin bu evreleri farklı bir şekilde yaşayabileceğini savunmaktadır. Bazı kişiler, yas tutmanın “şok, inkâr, öfke, depresyon ve kabul” gibi farklı evreleri yerine “şok, acı, karmaşa, arayış ve yeniden yapılandırma” gibi farklı evreleri olduğunu savunmaktadır.

Sonuç olarak, yas tutma süreci kişiden kişiye değişir ve herkesin kendine özgü bir yas tutma yolculuğu vardır. Kubler-Ross modeli, yas sürecinin evrelerini tanımlayarak, kişilerin yas sürecinde neler yaşayabileceklerini anlamalarına yardımcı olur ve destek sağlamak için ne tür adımlar atabileceklerini belirlemelerine yardımcı olabilir. Ancak, yas sürecinin evreleri, tam bir doğrusal bir süreç değildir ve insanlar bu evreleri farklı sıralarda ve hatta birden fazla kez yaşayabilirler.

Aşağıdaki videodan Örümcek Adam (2002) filminden Yas Tutma Sürecinin 5 Evresine örnek bir sahne izleyebilirsiniz;

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tourette Sendromu

Tourette Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Tourette sendromu, sinir sistemiyle ilgili bir bozukluktur ve genellikle çocukluk döneminde başlar. Bu sendrom, tikler …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir