İstanbul’un İlk Sinema Salonları

İstanbul'un İlk Sinema Salonları

1896 ile 1922 yılları arası, İstanbul sinemasının ilk dönemi olarak bilinir. Modern sinemanın ortaya çıkışından henüz bir sene sonra İstanbul sokakları bu yeni eğlence anlayışıyla tanıştı. Bundan kısa süre sonra da İstanbul’da sinema salonları kurulmaya başladı. Bu yazımızda kültür tarihimizde önemli yer tutan, İstanbul’un ilk sinema salonları hakkında kısa bilgiler derlerdik.

İstanbul halkı sinemayı çabuk benimsedi. Eğlence anlayışı hızla değişiyordu ve sinema bu değişimin önemli bir parçasıydı. 1910’lara geldiğimizde İstanbul’un birçok bölgesine sinema salonları ortaya çıktı. Özelikle Sirkeci, Sultanahmet ve Şehzadebaşı bölgelerinde yoğunlaşan sinema salonlarını birlikte tanıyalım.

Sirkeci Sinemaları

Ali Efendi Sineması

6 Temmuz 1914 tarihinde, Şakir Seden ve ağabeyi Kemal Seden’in girişimleriyle kuruldu. Hocapaşa Mahallesi, Ebusuut Caddesi üzerinde bulunan Musul Palas Oteli’nin giriş katında konumlanıyordu. Bu sinema mekân olarak çok küçüktü. Bir dönem Fuat Özkınay tarafından da işletilen Ali Efendi Sineması zamanla tarihin tozlu rafları arasında yerini aldı.

Kemal Bey Halk Sineması

Hocapaşa Mahallesi, Hüdavendigar Caddesi üzerinde bulunan bu sinema 1909 yılında faaliyete geçti. Ali Efendi’nin sinemasına nazarana çok daha geniş imkânlara sahip olan bu işletme İstanbul kültür tarihinde önemli olaylara şahitlik etti. Muhsin Ertuğrul tarafından sinemaya uyarlanan Yakup Kadri’nin “Nur Baba”sı vizyona ilk kez burada girdi. 338 koltuk kapasiteli bu sinema 1970 yılında yıkıldı.

Sirkeci Türk Sineması

1914 yılında Hocapaşa Mahallesi, Hüdavendigar Caddesi üzerinde kurulan Türk Sineması zaman içinde çok fazla isim değiştirmiş, Turan Sineması, Şafak Sineması ve nihayet Azeri Sineması isimlerini almıştır. Özellikle Azeri Sineması döneminde popüler olmuştur. 1970’lerde Sirkeci’nin değişen yapısı burayı da etkilemiş ve bu sinema da yıkılarak yerine bir iş hanı yapılmıştır.

Sultanahmet Sinemaları

Alemdar Sineması

Geleneksel tiyatronun merkezi konumunda bulunan Sultanahmet, yeni teknolojiye de ayak uydurmaya çalışmıştır. Alemdar Caddesi 23 numaralı binada bulunan sinema Ahmet Abut Efendi Konağı’nın altında, 1917 yılında kuruldu. Dönemin ünlü girişimcilerinden Ahmet Abut Efendi sinemaya oldukça meraklıydı. Bu yüzden evinin bahçesine 500 kişilik bu salonu kurdurdu. Kadınların ve erkeklerin ayrı bölmelerde oturduğu Alemdar Sineması, 55 yılı boyunca bölgede popülerliğini korudu. Sinemaya ev sahipliği yapan bu konak günümüzde ise lokanta olarak hizmet veriyor.

Şehzadebaşı Sinemaları

Donanma Sineması

1914 yılında Eczacı Kerim Bey tarafından kurulan sinemanın ilk işletmecisi Donanma Cemiyeti’ydi. Sinema, 1916 yılında Müdafaa-yı Milliye Cemiyeti’ne geçti ve Kurtuluş Savaşı’nın ilk örgütlenmelerine tanıklık etti. İşgalci güçlere direnmek için organize olmaya çalışan Türk gönüllüleri buralarda toplantılar yapardı. Bu toplantıların en önemli misafirlerinden biri de Mehmet Akif Ersoy olurdu. 1924 yılında sinema faaliyetlerine son verildi. Bina tiyatroya dönüştürüldü.

Emperyal Sineması

Şehzadebaşı Caddesi 87 numarada yıllarca faaliyet gösteren Fevziye Kıraathanesi, 1914 yılında sinemaya dönüştürüldü. Bu arada Fevziye Kıraathanesi’nin İstanbul’da sinema gösterilen ilk mekânlardan biri olduğunu da söyleyelim. Bu isimle 10 yıl varlığını sürdüren sinema salonu daha sonra Milli, Güneş ve Felek isimlerini aldı. 1958 yılındaki İstanbul yıkımlarından nasibini alan salon bu tarihte yıkıldı.

 

Ertuğrul Sineması

1914 yılında Türk sinemasının usta ismi Muhsin Ertuğrul tarafından açıldı. Modern Türk tiyatrosunun da kurucusu olan sanatçı, salona kendi ismini verdi. Eskiden tiyatro binası olan bu mekân, zamanla tiyatro izleyicilerini sinemaya yönlendirdi. 1921 yılında el değiştiren ve Yeni Milli adını alan bu sinema 1958 imar planı çerçevesinde yıkıldı.

Şark Sineması

1917’de Mehmet Arif Bey ve Şükriye Hanım tarafından açılan bu sinema aslında yılların Şark Tiyatrosu’ndan sinemaya çevrilmişti. Kurulduğu yıl isim değiştirerek Hilal adını alan salon 1958 yıkımlarıyla tarihe karıştı.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Eğitimde Fırsat Eşitliği

Eğitimde Fırsat Eşitliği

Eğitim, bireylerin ve toplumların gelişimi için gerekli olan en önemli unsurlardan biridir. Eğitim, bireylerin bilgi, …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir